Cechy instytucjonalno-prawne nieruchomości.

Każda nieruchomość stanowi „odrębny przedmiot własności”. Konsekwencją tego jest wyróżnienie na gruncie prawnym czterech rodzajów nieruchomości1:

  • gruntowej,

  • zabudowanej,

  • budynkowej,

  • lokalowej.

Fakt, że każda nieruchomość posiada swojego właściciela niesie za sobą określone konsekwencje. Nieruchomości, w przeciwieństwie do innych dóbr, nie można zgubić ani ukraść. Zawsze jest możliwe ustalenie właściciela danej nieruchomości. Dla inwestorów ma to o tyle duże znaczenie, że przystąpienie do danej inwestycji wiąże się zazwyczaj z dokonaniem zakupu lub wydzierżawieniem nieruchomości. To nie byłoby możliwe bez określenia właściciela tejże nieruchomości.

Wyjątkowy charakter nieruchomości jest przyczyną istnienia specyficznego prawodawstwa, które sankcjonuje m.in. takie kwestie jak obrót nieruchomościami, ewidencjonowanie nieruchomości, zasady gospodarowania nieruchomościami, budowanie nowych obiektów, wycenę nieruchomości itd. Powstanie tak rozbudowanego ustawodawstwa względem nieruchomości ma określone cele. Z pewnością jest nim zabezpieczenie interesów stron uczestniczących w transakcjach dotyczących nieruchomości. Drugim takim celem jest prowadzenie spójnej i wystandaryzowanej polityki odnośnie gospodarki nieruchomościami zarówno w aspekcie globalnym (gospodarka przestrzenna) jak i lokalnym (zarządzanie poszczególnymi nieruchomościami). Trzecim i ostatnim dążeniem jest zapewnienie przejrzystości rynku nieruchomości, do czego dąży się m.in. poprzez prowadzenie katastru nieruchomości2, ustalaniu standardów wyceny, pośrednictwa w obrocie itp. Przy czym znajomość kwestii prawnych związanych z nieruchomościami wydaje się nieodzowna podczas inwestowania w nie.

W kontekście cech instytucjonalno – prawnych warto jeszcze wspomnieć o istnieniu wielu specjalistycznych instytucji, które powstają na mocy wyżej nadmienionych przepisów prawa. Cele powstania tychże instytucji są zbieżne z celami powstania prawodawstwa. W związku z tym wyróżnia się organizacje zrzeszające właścicieli nieruchomości (np. spółdzielnie, wspólnoty), organizacje zrzeszające przedstawicieli licencjonowanych zawodów związanych z gospodarką nieruchomości, czy też instytucje zajmujące się zbieraniem i analizą informacji o rynku nieruchomości (w naszym kraju słabo rozwinięte). Utrzymywanie kontaktów z tymi organizacjami często może znacznie ułatwić przeprowadzanie określonych procesów inwestycyjnych w nieruchomości.

1 Por. Bryx, M. (2001), Wybrane aspekty inwestowania na rynku nieruchomości w Polsce, Drukarnia Sau Set: Przemyśl, str.12.

2 Obecnie prowadzone są w Polsce prace ukierunkowane na wdrożenie tzw. podatku katastralnego, czyli powszechnego podatku od nieruchomości ustalanego „ad valorem”, tj. na podstawie wartości poszczególnych nieruchomości. Wprowadzenie podatku (planowane na rok 2007), a co za tym idzie ustalenie i ewidencja wartości wszystkich nieruchomości, z pewnością przyczyni się do większej przejrzystości rynku nieruchomości.