Roboty budowlane a Umowa o roboty budowlane

Rozważania nad umową o roboty budowlane nie mogą mieć miejsca bez wnikliwej analizy terminu „roboty budowlane”, którego zdefiniowanie ma charakter decydujący o zaliczeniu jakieś umowy jako umowy o roboty budowlane.

Roboty budowlane charakteryzują się w szczególności następującymi faktycznymi cechami wyróżniającymi:

  1. rezultat ich działalności ma charakter ucieleśniony (materialny tzn. ścianę można zobaczyć ,dotknąć czy powąchać)

  2. roboty budowlane cechują się znaczną powtarzalności czynności (budując budynek wielokondygnacyjny takiego samego charakteru roboty budowlane trzeba przeprowadzić na pierwszej kondygnacji co i na dziesiątej.)

  3. etapowością prac– czyli możliwością realizacji jednych robót dopiero po zakończeniu innych. (trudno jest na przykład wyobrazić sobie żeby ktoś kład tynk na ścianie nie mając jeszcze jej wybudowanej z cegieł.

  4. zazwyczaj nierozerwalny związek miejsca wytwarzania i miejsca przeznaczenia- tylko niewielkie obiekty (np. słup do lampy czy strop prefabrykowany) mogą być wytwarzana poza miejscem ich docelowego przeznaczenia, trudno jest natomiast sobie wyobrazić aby ktoś wytwarzał nawierzchnie asfaltową drogi o długości kilkunastu kilometrów z mieszanki bitumiczno- mineralnej i transportował ją jako jeden element na przygotowaną wcześniej podbudowę.

  5. znaczny rozmiar nakładów ludzkiej pracy, materiałów maszyn i urządzeń oraz kapitału,

  6. charakter znikający robót budowlanych oznacza, że efekt końcowy będący następstwem ich wykonania widoczny jest często tylko przez krótki czas. ( np. mur z cegieł, instalacja elektryczna czy centralnego ogrzewania widoczne są tylko do chwili przykrycia ich tynkiem w wyniku robót

  7. wymóg spełnianie przepisów prawa budowlanego

Roboty budowlane biorąc za kryterium podziału funkcje ich efektu końcowego oraz specyfikę realizacji i użytych materiałów można podzielić w szczególności na:

  1. roboty ziemne – są to roboty związane z odpowiednim przygotowanie terenu pod planowaną inwestycje

  2. roboty fundamentowe– są to roboty związane z konstrukcją odpowiadającą za posadowienie obiektu na gruncie

  3. roboty ogólno-budowlane – są to roboty związane z wykonaniem konstrukcji obiektu: ścian, stropów i dachów tj. elementów konstrukcji przenoszących znaczne obciążenia

  4. roboty instalacyjne – są to roboty związane z przygotowanie dróg dostarczania i odprowadzania różnego rodzaju mediów do obiektu.

  5. roboty wykończeniowe– są to roboty przygotowujące budynek do spełnienia założonych dla funkcji.

Krytycznie należy się odnieść do twierdzenia, że kodeks cywilny zaczął operować pojęciem „roboty budowlane” dopiero z chwilą nowelizacji a wcześniej jedynie znane mu było pojęcie „obiektu” .Pogląd powyższy autorzy ci opierają na pojawieniu się terminu robót budowlanych w art. 6471 § 5 KC i pozornym jego braku w innych miejscach kodeksu cywilnego. Przyjęcie takiej konwencji prowadziłoby do dwóch konkluzji , których w całości nie podzielam. Pierwszej, że nazwa tytułu XVII KC „Umowa o roboty budowlane” i zawarty w niej zwrot roboty budowlane nie jest nośnikiem żadnej treści, pozbawiony jest doniosłości prawnej i nie można odtworzyć z definicji umowy o roboty budowlane treści pojęcia robót budowlanych.

Drugiej, że wszelkiego rodzaju roboty w których nie doszłoby do oddania wykonanego zgodnie z projektem obiektu rozumianego inaczej niż w ustawie Prawo budowlane (o czym poniżej) nie są umowami o roboty budowlane chociaż ich przedmiotem są czynności faktyczne zmieniające substancje materialną całości lub części obiektu, który jest lub ma zostać trwale połączony z gruntem.

Przyjmując powyższe założenia za trafne należałoby przyjąć, że dla wspomnianych czynności wykonywanych przez podwykonawców wyspecjalizowanych w realizacji poszczególnych części procesu budowlanego przed nowelizacją właściwe były tylko przepisy umowy o dzieło a zastosowanie umowy o roboty budowlane zarezerwowane było tylko dla umowy między inwestorem a generalnym wykonawcą co jest stwierdzeniem niesłusznym .

Podsumowując niniejsze rozważania prawne nad pojęciem robót budowlanych należy stwierdzić:

  1. termin roboty budowlane jakim posługuje się kodeks cywilny nie jest tożsamy z pojęciem roboty budowlane występującym w ustawie prawo budowlane.

  2. termin roboty budowlane z KC należy określać posiłkując się w drodze analogii zakresem terminu roboty budowlane z PrBudU i zakresem czynności dla których znajdują zastosowanie przepisy PrBudU.

  3. zakres terminu roboty budowlane należy odtwarzać poprzez pryzmat ogółu czynności zmierzających do określonego rezultatu o ucieleśnionym charakterze podlegających ocenie przepisów prawa budowlanego.

  4. termin roboty budowlane celowo nie został zdefiniowany przez ustawodawcą a określenia ich istoty celowo zostało przesunięty z opisu czynności mających charakter robót budowlanych na ich rezultat.