Rys historyczny umowy o roboty budowlane

Po wojnie umowa o roboty budowlane była formalnie podporządkowana przepisom o umowie o dzieło, zawartych w kodeksie zobowiązań. Następnie umowę o roboty budowlane zaczęto kształtować środkami władczymi:1

  1. w latach 1951-1956 stworzono podstawy generalnego wykonawstwa2

  2. w latach 1957-1966 dopuszczono realizacje w systemie wykonawstwa częściowego3

  3. w latach 1966-1969 wyróżniono trzy postacie umowy o roboty budowlane: o generalne wykonawstwo, wykonawstwo częściowe i podwykonawstwo4

  4. 1970-1974 dopuszczono do trzech postaci umowy o roboty budowlane umowę o generalną realizacje inwestycji5

  5. 1974 – 1983 odstąpienie od obligatoryjności wzorców poszczególnych umów6

  6. 1983-1990 jednolita konstrukcja umowy bez wyodrębniania normatywnych postaci7

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz.93) wprowadziła do systemu kodeksowego równolegle w art. 647-658 KC umowę o roboty budowlane.

Ustawa z dnia 28.07.1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321.) wprowadziła zmianę w postaci utraty przez umowę o roboty budowlane kwalifikowanego charakteru podmiotowego jako umowy mającej zastosowanie tylko do podmiotów zaliczanych do jednostek gospodarki uspołecznionej

Ustawa z dnia 14.02.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 49, poz. 408), wprowadziła istotne zmiany w kwestii odpowiedzialności stron umowy o roboty budowlane. Wraz z wejściem w dniu 24. 04.2003 r nowelizacji w życie wprowadzono solidarną odpowiedzialność inwestora oraz generalnego wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę oraz analogicznie odpowiedzialność podwykonawcy, inwestora i generalnego wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy i tak dalej.

Z racji rozszerzenia odpowiedzialności inwestora z umowy o roboty budowlane wprowadzono wymóg uzyskania zgody inwestor przez generalnego wykonawcę na zawarcie umowy o roboty budowlane między podwykonawcą a generalnym wykonawcą i analogicznie w stosunku do umów między dalszymi podwykonawcami.(patrz 2.2.4)

Ustawa z dnia 9.10.2003 r. o gwarancjach zapłaty za roboty budowlane (Dz. U. Nr 180, poz. 1758) wprowadziła możliwość domagania się przez wykonawcę robót budowlanych ustanowienia na zlecenie zamawiającego zabezpieczenia terminowej zapłaty za wykonanie robót budowlanych.(patrz 2.2.3)

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2006 r. Trybunał Konstytucyjny (Syg. akt K 47/04)8 orzekł :

  1. Art. 1-3, art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 3 oraz art. 6-8 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o gwarancji zapłaty za roboty budowlane (Dz. U. Nr 180, poz. 1758) są zgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie są niezgodne z art. 22 Konstytucji.

  2. Art. 4 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 2 Konstytucji przez to, że różnicuje wysokość kosztów udzielonych gwarancji ponoszonych przez wykonawcę i zamawiającego..

  3. Art. 5 ust. 1 i 2 ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.

  4. Art. 4 ust. 4 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy powołanej tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2007 r.

1 Z. Gordon, Umowa budowlana w obrocie uspołecznionym, Uniwersytet Mikołaja Kopernika – Rozprawa, Toruń 1991 str. 23 i nast.

2 Uchwała nr 4 Prezydium Rządu z 31 I 1951 r. w sprawie planowego i sprawnego przygotowania realizacji inwestycji w 1951 r. (Mon. Pol. Nr A-4, poz. 48)

3 Uchwała nr 14 RM z 5 I 1957 r. w sprawie umów o roboty budowlano-montażowe (Mon. Pol. Nr 4 poz. 28)

4 Zarządzenie MBIPMB z 30 XII 1966 r. w sprawie zasad i warunków umów o wykonanie obiektu budowlanych oraz zasad ustalania wynagrodzenia i dokonywania rozliczeń za te obiekty (Mon. Pol.1967 r., nr 2, poz. 9.)

5 Zarządzenie MPIPB z 11 II 1970 r. w sprawie ogólnych warunków umów o realizacje inwestycji i o wykonanie remontów budowlanych ( Mon, Pol, nr 7, poz. 66 z poźń, zm.)

6 Zarządzenie MPiPMB z 8 IV 1974 r. w sprawie ogólnych warunków umów o prace projektowe w budownictwie oraz o realizacje inwestycji i o wykonanie remontów budowlanych i instalacyjnych (Mon, Pol, nr 14, poz. 94)

7 Uchwała nr 11 RM z 11 II 1983 r. w spawie ogólnych warunków umów o prace projektowe w budownictwie oraz o wykonanie inwestycji, robót i remontów budowlanych ( Mon. Pol. , nr 8, poz. 47, zm. Mon. Pol, 1985 nr 31, poz.210)

8 Sentencja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego  ogłoszonego dnia 1 grundnia 2006 r. (Dz. U. Nr 220, poz. 1613.)